EtnoMet (Aroaren berbaroak)

2004ko azaroaren 1ean sortua. Eguraldiaren gainean mintzatzeko gunea: zer-nolako ikuspegia daukan herriak eguraldiarekiko, zein hitz erabiltzen den ahozko euskaran fenomeno atmosferiko jakinak izendatzeko. Sasoi edo egun batzuetan dagoen eguraldiaren aitzakian, iruzkinak egiteko gunea.

2021/11/29

Asto-karrerak

 


     Urdulizen entzuna dut zaharrenek "llover a cantaros" horri asto karrerak esaten diotela-ziotela. Noski, dagoeneko ez dira egiten egun, garai batean herri gehienetan egin ohi ziren asto lasterketak, astorik ez dago-eta ia-ia. Baina pentsatzen jarrita, asto karreretan entzungo zen zaratagatik izango zen agian hainbeste apatx arrapaladan, zarata antzekoa izango zen? (Jabi Zabala, 2005-11-17).


Etiketak: , , ,

2021/07/16

Euskal lexiko etnometeorologikoaren azterketa

 

   Azkenean, XX. mendean hasitako bidaiak irailaren bigarren hamabostaldian izango du amaiera. Atzo, uztailak 15, utzi nuen gordailuan tesia. Hainbat urtetako lana izan da: gazi-gozoak, argi-ilunak...material asko bazter geratu dira, tesia bera eratzen dutenak baino gehiago. 500 orriko ikerlana eguraldiaren inguruko herri-lexikoa aztertzeko ikuspegi etnolinguistikoa erabiliz: 6.000 hitzeko corpusa osatu, sailkatu, interpretatu eta ondorioak atera. Jakintza askotako azterketa izan da: hizkuntzak eta kulturak bat egiten duten gunea abiapuntutzat hartuta, hizkuntzalaritzaren, antropologiaren, meteorologiaren, dialektologiaren eta eta etnolinguistikaren ekarpenak ezinbesteko motorrak izan dira iragandako geltokietan barrena. Helmuga Gasteizen izango da urriaren 1ean, goizeko 10etan Micaela Portillako areto nagusian.




Etiketak: , ,

2020/03/05

Arogaitza / Eguraldi





Egunean baino egunean ugarituz doaz interneten "Severe weather"-i buruzko webguneak. Zer ote da hori? Bada, eguraldiari lotutako "muturreko fenomenoak", hala nola, euriteak, elurteak, kazkabar-aldiak, haizeteak, erauntsiak... hitz batez hondamendi handi samarrak sorrarazten dituztenak. Ugariren berri izaten dugu maiz, beste zenbaitetan, ostera, ez zaigu ezertxo ere heltzen. Kontua da, nola euskaratu behar genukeen, "severe weather" terminoa. Gaztelaniaz, zuzenean egin dute, "tiempo severo", beste hizkuntzetan antzera egin omen dute. Sarasolaren "Zehazki" Hiztegian, aroari dagokionez, "gogorra" eta "latza" dakar. Beraz, hori aukera bat izan liteke: eguraldi / aro latza. Gainera, fenomenoak kalifikatzekotan "latz" adjektiboa erabil genezake. Beste aukera bat arogaitza da. Hori atseginago dut; izan ere "gaitz" berbaren adieretariko bat "handia", "itzela", "ikaragarria" da. Bestalde, tradiziorik ere badauka. Hauxe dakar Orotarikoak:

arogaitz (S ap. Lh). Tempestad. "Tempête" Lh. Zure aitenganik jin zaikün usantza hun bat dela inhaziaren ikhusteari zenhatzia eta othoitzen egitia Eliza Ama Saintak lethariñetan ezari hitzen erraitez: Durundatik eta arogaitzetik begira gitzazü, Jauna! Eskual 31-7-1908 (ap. DRA)
Hona hemen aro gaitzari buruzko bi esteka:

http://www.essl.org/ESWD/
http://www.tiemposevero.es/

Etiketak: , ,

2020/02/27

12. Goizeko lainoa (Euskararen Herri Hizkeren Atlasa)




Euskaltzaindiak aurrera eramandako lan eskerga eta sakonari jarraituz, gaurkoan, goizeko lainoa izango dugu berbabide. Honako hitz hauek dira nagusi gure hizkeretan: laño, belaño, azapilaño, lañabera, erlaño, errekalaño, bruma, gandu, lauso, lanbro, zarrazoi, sereno eta terral.




2019/12/20

11. Lainoa (Euskararen Herri Hizkeren Atlasa)






Euskaltzaindiak egindako lan eskerga eta sakonari jarraipena emanez, gaurkoan, lainoa dugu idazpide. Ondoko berba hauek dira nagusi gure hizkeretan: laino (eta aldaerak), behelaino (eta aldaerak), erlaino, lainabera, bruma, gurma, gandu, enbat, zarrazoi, terral, sereno eta bestelakoak.

Etiketak: ,

2019/12/11

10. Hodeia (Euskararen Herri Hizkeren Atlasa)



Euskaltzaindiak egindako lan eskerga eta sakonari jarraipena emanez, gaurkoan, hodeia dugu idazpide. Ondoko berba hauek dira nagusi gure hizkeretan: laino (eta aldaerak), hodei (eta aldaerak), kalma, goibel eta bestelakoak.

Etiketak: ,

2019/12/04

9. Aterpea (Euskararen Herri Hizkeren Atlasa)





Euskaltzaindiak egindako lan eskerga eta sakonari jarraipena emanez, gaurkoan, aterpea dugu idazpide. Ondoko berba hauek dira nagusi gure hizkeretan: aterpe, aterbe, atherbe, atherbü, legor, leior, idor, geriza, babes, estalpe, eskutu, arbolape, exkape eta bestelakoak.

Etiketak:

 
Contador gratis contadorplus.com -----------------------------------------------------------------