EtnoMet (Aroaren berbaroak)

2004ko azaroaren 1ean sortua. Eguraldiaren gainean mintzatzeko gunea: zer-nolako ikuspegia daukan herriak eguraldiarekiko, zein hitz erabiltzen den ahozko euskaran fenomeno atmosferiko jakinak izendatzeko. Sasoi edo egun batzuetan dagoen eguraldiaren aitzakian, iruzkinak egiteko gunea.

2020/03/05

Arogaitza / Eguraldi





Egunean baino egunean ugarituz doaz interneten "Severe weather"-i buruzko webguneak. Zer ote da hori? Bada, eguraldiari lotutako "muturreko fenomenoak", hala nola, euriteak, elurteak, kazkabar-aldiak, haizeteak, erauntsiak... hitz batez hondamendi handi samarrak sorrarazten dituztenak. Ugariren berri izaten dugu maiz, beste zenbaitetan, ostera, ez zaigu ezertxo ere heltzen. Kontua da, nola euskaratu behar genukeen, "severe weather" terminoa. Gaztelaniaz, zuzenean egin dute, "tiempo severo", beste hizkuntzetan antzera egin omen dute. Sarasolaren "Zehazki" Hiztegian, aroari dagokionez, "gogorra" eta "latza" dakar. Beraz, hori aukera bat izan liteke: eguraldi / aro latza. Gainera, fenomenoak kalifikatzekotan "latz" adjektiboa erabil genezake. Beste aukera bat arogaitza da. Hori atseginago dut; izan ere "gaitz" berbaren adieretariko bat "handia", "itzela", "ikaragarria" da. Bestalde, tradiziorik ere badauka. Hauxe dakar Orotarikoak:

arogaitz (S ap. Lh). Tempestad. "Tempête" Lh. Zure aitenganik jin zaikün usantza hun bat dela inhaziaren ikhusteari zenhatzia eta othoitzen egitia Eliza Ama Saintak lethariñetan ezari hitzen erraitez: Durundatik eta arogaitzetik begira gitzazü, Jauna! Eskual 31-7-1908 (ap. DRA)
Hona hemen aro gaitzari buruzko bi esteka:

http://www.essl.org/ESWD/
http://www.tiemposevero.es/

Etiketak: , ,

2020/02/27

12. Goizeko lainoa (Euskararen Herri Hizkeren Atlasa)




Euskaltzaindiak aurrera eramandako lan eskerga eta sakonari jarraituz, gaurkoan, goizeko lainoa izango dugu berbabide. Honako hitz hauek dira nagusi gure hizkeretan: laño, belaño, azapilaño, lañabera, erlaño, errekalaño, bruma, gandu, lauso, lanbro, zarrazoi, sereno eta terral.




2019/12/20

11. Lainoa (Euskararen Herri Hizkeren Atlasa)






Euskaltzaindiak egindako lan eskerga eta sakonari jarraipena emanez, gaurkoan, lainoa dugu idazpide. Ondoko berba hauek dira nagusi gure hizkeretan: laino (eta aldaerak), behelaino (eta aldaerak), erlaino, lainabera, bruma, gurma, gandu, enbat, zarrazoi, terral, sereno eta bestelakoak.

Etiketak: ,

2019/12/11

10. Hodeia (Euskararen Herri Hizkeren Atlasa)



Euskaltzaindiak egindako lan eskerga eta sakonari jarraipena emanez, gaurkoan, hodeia dugu idazpide. Ondoko berba hauek dira nagusi gure hizkeretan: laino (eta aldaerak), hodei (eta aldaerak), kalma, goibel eta bestelakoak.

Etiketak: ,

2019/12/04

9. Aterpea (Euskararen Herri Hizkeren Atlasa)





Euskaltzaindiak egindako lan eskerga eta sakonari jarraipena emanez, gaurkoan, aterpea dugu idazpide. Ondoko berba hauek dira nagusi gure hizkeretan: aterpe, aterbe, atherbe, atherbü, legor, leior, idor, geriza, babes, estalpe, eskutu, arbolape, exkape eta bestelakoak.

Etiketak:

2019/11/28

8. Haize-ezkutua (Euskararen Herri Hizkeren Atlasa)





Euskaltzaindiak egindako lan eskerga eta sakonari jarraipena emanez, gaurkoan, haize-ezkutua dugu idazpide. Ondoko berba hauek dira nagusi gure hizkeretan: haize-ezkutu, haize-gorde, haizebe, haizeoste, haize malda, babes, geriza, haizoble, haize-itzal, beroki, sokaire, abaro, haize-estalki eta bestelakoak.

Etiketak: , , , ,

2019/11/26

7. Haize-zurrunbiloa (Euskararen Herri Hizkeren Atlasa)





Euskaltzaindiak egindako lan eskerga eta sakonari jarraipena emanez, gaurkoan, haize-zurrunbiloa dugu idazpide. Ondoko berba hauek dira nagusi gure hizkeretan: zurrunbiloa, mahumeta, erremolinoa, sorgin haizea, zirimola, tiruritea, kübiloa, axebiorra, kanikula, askaota, akelarrea, iretxoaxea, aixokerra, maritxikerra eta bestelakoak. Izendapen askok zantzu mitologikoa daukatela ez dago esan beharrik.

Etiketak: , ,

 
Contador gratis contadorplus.com -----------------------------------------------------------------