EtnoMet (Aroaren berbaroak)

2004ko azaroaren 1ean sortua. Eguraldiaren gainean mintzatzeko gunea: zer-nolako ikuspegia daukan herriak eguraldiarekiko, zein hitz erabiltzen den ahozko euskaran fenomeno atmosferiko jakinak izendatzeko. Sasoi edo egun batzuetan dagoen eguraldiaren aitzakian, iruzkinak egiteko herri-gunea.

2017/12/01

Ostiral gozo-gozoa




Euskal Herriko ostiraletan Mari eta Sugaar ibili ohi dira ortzian barrena; batak bestearen bila jarduten dute, Mari Sugaarretan eta Sugaar Maritan, elkarrekin noiz egingo topo irrikan. Gaur badirudi jolasean eta jostaketan ari direla, ortziriak, ortzantzak, oinazturak eta enparauak ortzian gaindi gailentzen baitira. Mari eta Sugaar pozarren dabiltza, ez daude haserre; beraz, sortarazten diren ekaitz guztiak beraien bozkariaren ondorioak dira. 

2017/03/23

Balen-hodeiak








Gaur Meteorologiaren Nazioarteko Egunaren barruan hodeiak gailendu izan dira. Hedabide gehienetan, kumuloninboak, zirruak, zirrokumuluak, zirrostratuak, kumuluak, estratokumuluak, estratuak, eta  abar jardun dute hizpide, baina behin ere ez dut herri xeheak erabiltzen duen hodei izenik entzun. Horren aitzakian, eta  hiztunen gorazarre, balen-hodeiak zer diren azaldu nahi nuke.
Balen-hodei (balen-odeiak) elkarketa Azkuek jasotzen du bere hiztegian, eta bizkaiera eta gipuzkera euskalkietan erabiltzen dela dakar. Gaztelaniaz, “stratus, nubes en forma de pez” ematen du eta frantsesez, “nuages de forme allongée”. Bitxia da gaztelaniaz “pez” eta ez “ballena” ematea eta frantsesez, “de forme allongée”; izan ere, Azkueri euskarak mailegaturiko hitzak ez zituen batere atsegin; sarritan, saihetsi egiten zituen.  Bestalde, Euskaldunaren adimen-begiak buru-iruditerian gorde ditu horrelako hodeiak baleekin alderaturik. Balea euskal kostaldetik aspaldi samarrean galdu zenez gero, aski zahartzat jo behar da elkarketa hau.

2017/02/27

Lurra eta Haizeak



Esteka hau sakaturik, munduko haize guztien norabide eta intentsitatea era zoragarrian ikusten da "Earth a global map of wind" deritzonean. Gaur Euskal herrian hego-mendebalak erasaten digu zakar-zakar.

2017/02/23


Albisteak

129 blogek izena eman dute lehiaketako bigarren edizioan. Bozkatzeko epea hasi da!

Blogetan-2edizioa-ParteHartzea2017/02/13
129 blog izan dira guztira Blogetan! Euskal blogariak lehian txapelketa honen bigarren edizioan parte hartzen daudenak. Asteburu honetan izena emateko epea bukatu da eta gaurtik aurrera bozkatzeko fasea zabalduko dugu.
Baina hori baino lehenago parte hartzen dauden blogen errepasoa egingo dugu. Izan ere, 129en artean, denetarik daukagu!
Bigarren edizioko parte hartzea
Guztira 129 blog daude izena emanda.
Lehenengo edizioan 115 blog izan ziren parte hartu zutenak. Beraz, marka hau gainditu dugu oraingoan.
Lehiatzen dauden 129 horiek aztertuta, aniztasuna nabarmena dela ikus genezake:
  • Kultura arlokoak nagusi dira, 58 blog aurkeztu direla kategoria honetara lotuta; kategoria honetan parte hartzen duten blogen gaiei dagokionez, aniztasuna nagusi da: kultura orokorrean lantzen dutenak, edo hesparru zehatzak: zinema, musika, literatura, sukaldaritza...
  • Aisialdia kategorian 27 blog batu dira eta hauetan gai nagusia kirola dela esan genezake.
  • Gizarte eta politika kategorian, bestalde, 21 blog sartu dira.
  • Zientzia eta teknologia kategoriaren barruan 23 blog esleitu dira; honetan esan genezake bi alorrak orekan daudela, gai hauek lantzen dituzten blog kopuru berdintsua dago bata eta bestean.
Eta orain... botoak eskaintzeko garaia heldu da! Atsegin dituzun blogei zure botoa eskaini diezaiekezu. Zelan? Twitter eta webgune honen bidez zuzenean.
Zeintzuk izango dira blog finalistak? Oraingoz bozkatzen hasi eta martxoaren 13an jakingo dugu hori. Publiko eta epaimahaikideen botoen batuketaz erabakiko da zeintzuk izango diren kategoria bakoitzeko hiru blog finalistak.
Hasi botoak eskaintzen!

2017/02/05

Afrontua





Afrontua Deustuko kanalean


Aspaldi honetako aroa gozoegi zihoan... eta eguraldiak erabateko aldaketa izan du gaur, otsailak 5. Iragarpenen arabera gogortxo astinduko ditu gure bazterrak. Oraingoan, gaurko eguraldiari bete-betean dagokion hitz berezi bat plazaratu nahi dugu: afruntua. Hori latinetik omen datorren Bizkai aldekoa dugu eta tokian tokiko aldaerak ditugu: afrontu, afruntu... Kontzeptuei dagokienez, badirudi hiruk egiten dutela topo: tokia, haizea eta euria. Antza denez, non erabiltzen den halako adiera hartzen du. Baliteke latinaren "ad-fruntu(m)"etik etortzea, hots "aurrerantz". Hobeto ulertzearren, honako adibide hauek emango ditugu:

1. Andoni Llosa, UK aldizkaria: Neguan, gure kostaldean, ohizkoa izaten da afrontu gogorrak egotea, hain zuzen ere horrela esaten baitzaio haize eta euriak batera gogor jotzen duen eguraldi kaskarrari.

2. Iñaki Gaminde, Jatabe, Berbarik BerbaAfrontu da kasu beterako ba, au etze norteko alderditxi yoten dau axek? ortiko axe dator ta orti oten da, afrontuan gaus, orti paraten bada afrontun gaus, klaro! axek yoten dauen lekun dau; Leioa, Berbarik BerbaAfrontu ba datorrenen kasureko, ori euries ta axe sarratu te itzelezko saparradak eta sera, ordun, afrontu ordun, se paraten da itxoso baltza baltza baltzen eta etorten da itzelezko, e, golpegas etorten da. / Afrontu, alderdi gustiteti datorren axe, da afrontu, euries batera; Bakio, Berbarik BerbaAfrontue da paraje bat aixiek sarri dxoten deuena beti.

3. EHHAAfrontue...axie ta eurixe... indérras... (Leioa).

4. Azkue, Hiztegia: "Intemperie".

5. Totorika, Euskera aldizkaria: "Tempestad, tiempo huracanado".

6. Hiztegi Batu Oinarriduna (HBO): "Haizea eta euria batera".

2017/01/16

Mukiak gogortzeko besteko hotza ei



Badirudi duela egun batzuk egindako aurreikuspenak bete egingo direla: dar-dar batean egongo omen gara asteartetik gora Euskal Herri osoan. Ez ei da Siberiatik artez-artez datorkigukeen aire masa-hotza, baina, bai Artiko aldean sortua, Europan barrena hoztu-hoztua. Hainbesteko hotza egin lezake, ezen Euskal Herriko kostaldean -5 ºC-ra ailega bailiteke tenperatura... Hau da, mukiak gogortzeko eta ileak lazteko adinako hotza, gero!
Aroa aurrez iragartzeko modelo batzuen arabera, antizikloia Eskandinavia eta Ipar Errusia aldean finkatu eta, aldi berean, behe-depresio bat Balear uharteen aldean kokatzen bada, ipar ekialdeko haize bolada zakarrak ekarriko dizkigu eta beronekin batera Bizkaiko Golkoaren gainera kontinente barrutiko egundoko masa hotza iritsiko zaigu. Hain elurraren zale naizen hau irrikan nago!!

2016/11/02

Negu lehena dakar!






Duela zenbait urte,  urtaroak bestela banatzea proposatu genuen blog honetan; ohiko lau urte-sasoietatik seira pasatzea hain zuzen ere, gaur egun oraindik bizirik dirauten euskalkietako izendapenei eutsirik. Nola ez , osterantzean.  Honela utzi genuen sailkapena:

udaberria: apirilak 21 - ekainak 21
uda: ekainak 21 - abuztuak 21
- udazkena: abuztuak 21 - urriak 21
negu lehena (neguberria): urriak 21 - abenduak 21
negua: abenduak 21 - otsailak 21
- neguazkena: otsailak 21 - apirilak 21


Sailkapena berdin samarrago geratuko zen "negu lehena" erabili beharrean "neguberria" erabili izan balitz, baina, neuk dakidala, delako berba hori inontxo ere jasota ez dagoenez gero, bertan behera utzi genuen. Zalantza izpirik ere ez dago, udatik honako aroa bero eta ateria izan dela: prezipitazio gutxi eta hozberoa batezbestekotik gorakoa. Goragoko mapan antzeman daitekeenez, ostiral gauetik gora dakar erabateko aldaketa, aldaketa galanta ere! Uda-azken eta -goienaren azken erasanaldiak oraingoz agur esan eta negu lehenari egin diezaiogun diosal!
 
Contador gratis contadorplus.com -----------------------------------------------------------------